تفاوت های دو هنرمند قدیمی/ فرخ زاد و ایرج

دو هنرمند، یک عصر؛ دو انتخاب در برابر تاریخ فریدون و ایرج

فرق میان این دو خواننده و هنرمند در چیست؟هر دو در روزگار شاه فقید برآمدند؛ هر دو خواندند، آفریدند و بخشی از خاطره هنری یک نسل شدند.اما سرنوشتشان پس از انقلاب، هر یک مسیر کاملاً متفاوت را انتخاب کردند با مردم با حکومت ؛ مسیری که شاید ارزش هنرمند را نه فقط در آثارش، بلکه در انتخاب‌هایش در روزهای دشوار تاریخ نیز به پرسش می‌گیرد.

ایرج، صدایی ماندگار و محبوب، با نامی که برای بسیاری از ایرانیان با خاطره سینما و صدای خوش فردین گره خورده است؛ هنرمندی که سال‌ها در میان مردم ماند و زندگی خود را ادامه داد، بی‌آنکه به رویارویی سیاسی و اعتراض آشکاری با حکومت تازه تن دهد.در سوی دیگر، فریدون فرخزاد جلوی حکومت ایستاد و از مردم دفاع کرد و بازم ایستاده بود؛ هنرمندی متفاوت، جسور و بی‌پروا که پس از انقلاب، راه دیگری برگزید.

او فرار و تبعید در غربت را پذیرفت، از وطن دور ماند و بهای مواضع و مخالفت‌هایش را پرداخت؛ هنرمندی که صدایش دیگر فقط صدای موسیقی و سرگرمی نبود، بلکه به اعتراضی علیه فضای سیاسی و اجتماعی حاکم تبدیل شد.اینجاست که پرسش اصلی شکل می‌گیرد:

آیا هنرمند فقط با اثرش سنجیده می‌شود، یا با موضعی که در برابر رنج مردم و قدرت حاکم اتخاذ می‌کند نیز باید قضاوت شود؟

آیا سکوت، همیشه به معنای همراهی است؟ بنظرم بله همراهی و دور شدن از مردم است

آیا نپیوستن به مخالفت سیاسی، الزاماً به معنای حمایت از حکومت است؟ بله به معنای قبول صدای حکومت است

و از سوی دیگر، آیا اعتراض و پرداختن هزینه، به‌تنهایی برای اثبات «هنرمند مردمی» بودن کافی است؟ایرج مسیر سکوت و ادامه زندگی هنری را برگزید؛ فرخزاد راه اعتراض و پرداخت هزینه را.یکی ماند و همراه حکومت شد و از هنر خود و زندگی خویش گذشت نکرد و استفاده کرد . دیگری در غربت، بسیاری از داشته‌هایش را از دست داد و سرانجام زندگی‌اش نیز به شکلی تلخ و تراژیک پایان یافت. جانش گرفته شد اما تاریخ، گاهی پرسش‌هایی را باقی می‌گذارد که پاسخشان ساده نیست:هنرمند واقعی کیست؟آن‌که هنر خود را از سیاست جدا می‌کند و برای حفظ زندگی و آرامش خویش سکوت می‌کند؟یا آن‌که وقتی جامعه‌اش در تنگناست، صدایش را بلند می‌کند و حاضر می‌شود برای باورهایش هزینه بدهد؟

شاید پاسخ این پرسش را نه در شهرت، نه در تعداد ترانه‌ها و نه در محبوبیت، بلکه در مفهوم عمیق‌تری باید جست‌وجو کرد:

هنرمند واقعی آن کسی است که در برابر وجدان خویش، مردم و تاریخ، پاسخ روشنی برای انتخاب‌هایش داشته باشد.

حالا قضاوت با شماست؛ایرج یا فریدون فرخزاد؟کدام‌یک را هنرمند مردمی‌تر و وفادارتر به مردم می‌دانید؟و آیا سکوت یک هنرمند در برابر حکومت، می‌تواند صرفاً «بی‌طرفی» تلقی شود یا گاهی خود نوعی موضع‌گیری است و همراهی و همکاری با رژیم است